Bewijs dat hulpmiddelenzorg werkt...

Evidence based practice voor hulpmiddelen, waarom is dat zo belangrijk?

Hoe weet je als gebruiker dat een hulpmiddel werkt? Hoe toon je aan dat hulpmiddelen doen wat ze moeten doen? Dat ze in termen van verzekeraars en beleidsmakers ‘effectief en kosteneffectief’ zijn? Dus, hoe werkt bewijs bij hulpmiddelen?

Bij de inzet en het meten van resultaat van inzet van medische hulpmiddelen kijk je naar andere dingen dan bij geneesmiddelen. Een hulpmiddel draagt vooral bij aan het oplossen van een functioneringsstoornis.

Bijvoorbeeld: een stomazakje helpt niet de medische oorzaak of afwijking van de darm of blaas op te lossen, maar maakt het wel mogelijk dat je kan functioneren zonder dat je de hele dag op de WC zit, een gehoorapparaat zorgt ervoor dat je weer kan communiceren met mensen, hen weer kan verstaan. Incontinentiemateriaal zorgt ervoor dat je urine wordt opgevangen op de momenten dat het nodig en wenselijk is, je daar geen last van hebt en het niet ruikt of voelt. Compressiekousen zorgen voor betere doorbloeding, maar lossen het probleem met de vaten in de benen niet op.

Al deze medische hulpmiddelen lossen de medische oorzaak niet op, maar kunnen wel een bijdrage leveren aan het genezingsproces. Nog belangrijker; ze zorgen ervoor dat je als mens, patiënt of gebruiker beter kan (blijven) functioneren, waardoor je dingen kan doen, die je door je ziekte of aandoening anders niet meer kon.

Is beoordelen subjectief…

Hoe bewijs je dan vervolgens dat ze werken, dat ze oplossen waarvoor ze zijn bedoeld? Bewijslast verkrijg je op basis van de gebruikerservaringen en beoordeling daarvan door de deskundige behandelaar. Je kijkt naar het resultaat in de dagelijkse praktijk die worden getoetst aan de verwachting. Welk verschil maakt de inzet van die hulpmiddelenoplossing voor die gebruiker? Hoe ervaart de gebruiker dit? Is die gebruiker tevreden, accepteert hij de oplossing, zijn er geen complicaties of onvolkomenheden? Zo kan je evalueren en resultaten meten. Zo wordt op de meest objectieve wijze bewijslast verkregen. Data vergaren is essentieel maar wel op basis van de juiste uitgangspunten, op basis van evidence based practice.

….of maatwerk

Bij hulpmiddelenzorg ga je dus als gebruiker samen met de behandelaar beoordelen of het hulpmiddel naar behoren functioneert. Dit kan alleen dán worden beoordeeld, wanneer goed en zorgvuldig wordt gekeken naar het functioneren van de gebruiker in zijn eigen omgeving. Tevens wordt de keuze voor een bepaalde hulpmiddelenoplossing elke keer opnieuw overwogen en getoetst bij veranderingen. Die kunnen plaatsvinden in de omgeving van de gebruiker, de manier waarop hij actief is of in de omstandigheden van die gebruiker. Denk aan het optreden van een complicatie bij van ziekte/aandoening, of nadat andere medicatie is voorgeschreven.

Standaardisatie van keuzeproces

Hulpmiddelenzorg is maatwerk en dat is niet voor niets. En ja, het is ook nog deels subjectief. Ieder mens is anders en functioneert anders. Dat moeten en mogen we nooit vergeten in hulpmiddelenzorg. De vraag die elke gebruiker en behandelaar zich stelt wanneer wordt geëvalueerd of een hulpmiddel werkt: Kan ik met inzet van het hulpmiddel beter horen/zien/voelen/lopen/werken/lachen/slapen/zitten/liggen enzovoort, iets dat ik zonder of andere oplossing (minder of) niet goed kan? Die beleving, die ervaring kan voor de ene gebruiker heel anders zijn dan voor een andere gebruiker met hetzelfde oplossing. De zorgprofessional en de patiënt samen zijn dus echt de experts om te bepalen of een hulpmiddel daadwerkelijk oplevert wat verwacht werd. En ja, het verzamelen van van bewijslast, van data is nodig. Maar je mag daarmee nooit de objectieve behandelaar/voorschrijver uitsluiten die gericht, samen met de gebruiker kijkt naar de specifieke hulpmiddelenoplossing. Standaardisatie op basis van bewijslast met de grote getallen werkt dus niet bij hulpmiddelenzorg.

Evidence based medicine of evidence based practice

Hulpmiddelen beoordeel je dus op een andere manier dan geneesmiddelen. Van geneesmiddelen weten we dat die pas bij patiënten mogen worden voorgeschreven en gebruikt als ze bewezen veilig zijn en doen wat ze beloven, gebaseerd op resultaten bij grote hoeveelheden patiënten. Beoordeling van hulpmiddelen vraagt om een andere benadering van bewijs wat het doet (en oplevert) dan een geneesmiddel. Toch is er een steeds luidere roep om ook medische hulpmiddelen op dezelfde wijze te beoordelen als geneesmiddelen. Een volstrekte utopie en doet alle werking en functies van medische hulpmiddelen tekort. En ook alle gebruikers….

Geschreven door Iris van Bemmel

Terug naar het overzicht